Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Wie een nieuwe stad gaat verkennen, maakt gebruik van digitale platforms. We beslissen waar we koffie willen drinken met Yelp, onze weg vinden we met Google Maps en een slaapplaats met Airbnb. Maar terwijl deze platforms ons hierbij helpen, veranderen ze tegelijkertijd de stad. Hoe precies, dat onderzoekt Petter Törnberg (Geografie, Planologie en Internationale ontwikkelingsstudies, Universiteit van Amsterdam). Hij ontving een Veni voor zijn project “Seeing the city through digital platforms”.

Törnberg kent uit eigen ervaring enkele gevolgen van platforms als Airbnb - hij werd zelf uit het appartement in New York gezet waar hij zijn proefschrift afrondde, omdat de eigenaar het huis via Airbnb wilde verhuren. Dat zou de eigenaar immers veel meer geld opleveren.
Maar de platforms hebben niet alleen een economische impact, hun algoritmen en interfaces geven ook een nieuwe vorm aan hoe we steden beleven, erover denken en hoe we ze ons voostellen.

Wat ga je precies onderzoeken?
'Ik bestudeer hoe steden worden neergezet in recensies, posts en beschrijvingen op digitale platforms zoals Airbnb, Yelp en TripAdvisor, en hoe deze representaties terugkomen in de stad en het stadsleven beïnvloeden. Platforms hebben hun eigen logica; vanwege hun ontwerp en algoritmen worden bepaalde vormen van inhoud zichtbaarder. Denk bijvoorbeeld aan Instagram: de afbeeldingen die goed werken, zijn opvallend, kleurrijk en eenvoudig genoeg om op het kleine formaat te werken.
Deze logica komt vervolgens ook terug in de stad - restaurants, cafés of musea proberen beter zichtbaar te worden op de platforms. In zekere zin zijn steden deels digitaal geworden. Café’s in Amsterdam hebben bijvoorbeeld decoratieve muren gecreëerd waarop fietsen, citaten of hashtags te zien zijn, en die mensen kunnen gebruiken als selfie-achtergrond. Dit is een onschuldig voorbeeld, maar de digitale cultuur kan ook ernstigere gevolgen hebben – het kan onderdeel worden van de dynamiek van verschijnselen als gentrificatie en overtoerisme. Het kan zelfs leiden tot conflicten over het recht om een ​​stedelijke plek te definiëren.’

Hoe bedoel je dat dit tot conflicten kan leiden?
‘Omdat de platforms worden gedreven door economische belangen, promoten ze bepaalde manieren om met de stad om te gaan, waarbij ze de nadruk leggen op consumptiegerichtheid of wat we een toeristische relatie met de stad zouden kunnen noemen. En dit kan van invloed zijn op bijvoorbeeld bewoners van een stad. Airbnb verkoopt, zoals hun slogan luidt, de mogelijkheid om "ergens bij te horen" - maar de vraag is hoe dit het gevoel van verbondenheid van anderen beïnvloedt.’

Copyright: UvA
Airbnb verkoopt, zoals de slogan luidt, de mogelijkheid om "ergens bij te horen" - maar de vraag is hoe dit het gevoel van verbondenheid van anderen beïnvloedt

Heb je daar concrete voorbeelden van?
‘Neem de Corinthian Baptist Church in Harlem, New York. Deze kerk heeft decennia lang een lokale Afro-Amerikaanse gemeente gediend. Maar een paar jaar geleden merkten de kerkgangers een verschuiving op: steeds meer witte toeristen  bezochten de kerkdiensten. Maar ze waren er niet om te bidden; ze hadden camera's en selfiesticks bij zich. De kerk was ineens een toeristische bestemming geworden; ze was "ontdekt" op beoordelingswebsites zoals Yelp en TripAdvisor, en begon te stijgen in verschillende lijsten van de "belangrijkste toeristische bezienswaardigheden van de stad". 
De toeristen stroomden samen om te ervaren wat sommige recensies omschrijven als een "authentieke ervaring van de zwarte cultuur", en anderen als slechts een "gratis concert". Veel van de gemeenteleden voelden zich daar ongemakkelijk bij en voelden zich niet meer thuis in hun kerk, omdat hun persoonlijke aanbidding en gebed door toeristen werden gefilmd. Dit illustreert hoe platforms voor conflicten kunnen zorgen over het recht op een stedelijke plek.’

Hoe ga je deze invloed onderzoeken?
‘Door gebruik te maken van methodes op het gebied van natuurlijke taalverwerking bestudeer ik hoe de geografische ruimte wordt beschreven in miljoenen recensies en berichten. Daarmee creëer ik als het ware een kaart van de culturele representatie van een stad. Met behulp van deze methoden kan ik zien hoe de representatie van buurten verandert naarmate de buurt bijvoorbeeld gentrificeert. Ik zal dit gebruiken als onderdeel van een kritische en interpretatieve benadering om de culturen van steden te onderzoeken. Daarbij concentreer ik me op Rio de Janeiro, Amsterdam en New York.’

Wat kunnen beleidsmakers met jouw onderzoek?
'De impact van deze platforms is iets dat beleidsmakers erg bezighoudt, niet in de laatste plaats hier in Amsterdam. De gemeente Amsterdam worstelt behoorlijk openlijk met het beeld dat mensen van de stad hebben en wat voor soort bezoekers dat trekt. Mijn onderzoek draagt bij aan een beter begrip van de rol platforms spelen bij het vormgeven van dit beeld. Ook ontwikkel ik tools die data genereren over hoe de stad en haar buurten op deze platforms worden weergegeven en hoe deze representatie verandert. Deze tools en gegevens worden beschikbaar gesteld op de projectwebsite, DigitalUrbanCulture.com.’ ​